عاملیت و مسوولیت

دیشب خیلی کلافه بودم. فیزیکی و روحی کم آورده بودم. دو ساعت زودتر از همیشه به رختخواب رفتم و دو ساعت دیرتر از معمول بیدار شدم. وقت باشگاه اول وقت از دست رفت. علی‌رغم آنکه می‌دانستم عصرها باشگاه در حد انفجار شلوغ است و خودم هم خسته‌ی کار، ولی برای آنکه از برنامه عقب نیافتم عصر باشگاه بودم. کلافه و از شلوغی و گرمای عصرگاهی و خسته روی تردمیل رفتم تا ضربان قلب را بالا ببرم که آماده ی وزنه زدن بشوم. اسپاتیفای را باز کردم و دیدم رادیو مرز اپیزود جدید منتشر کرده است. آزار آنلاین زنان. مکث کردم که پخش کنم یا نه. می‌دانستم مثل دیگر اپیزودهایش، سخت و درگیر کننده خواهد بود. خلاصه پلی کردم و هر چه جلوتر رفت، به نقطه‌ی انفجار نزدیک‌تر شدم.

برای دوستی سر مساله‌ای داشتم تفاوت عاملیت و مسوولیت را توضیح می‌دادم. برایش مثالی زدم. دوستم در این شهر جدید است و از من آدرس یک تعمیرگاه خوب را می‌پرسد. تعمیرگاه X را معرفی می‌کنم که در نقطه ی ناامن شهر است. دوستم به آن منطقه می‌رود و خفت می‌شود. آیا من عاملیتی در خفت شدن دوستم دارم؟ قطعاً نه. آیا مسوولیتی دارم که به ناامن بودن آن محل اشاره‌ای نکردم؟ قطعاً بلی. ترجیع‌بند همه ی روایت‌ها ترس آزاردیده از دفاع از خودش و عدم گزارش آزار به اطرافیانش بود. می‌دانم که ۱۰۰ درصد عاملیت آزار با آزارگر است، اما اینکه سه سال آزار ببینی و حتی نتوانی به همسرت نگویی …

از تجربه ی زیسته آموخته‌ام آدم آزارگر ‌و قلدر از ترس و سکوت قربانی تغذیه می‌کند و هر شرایطی که روایت آزار را برای آزاردیده سخت کند، چه ترس از قضاوت، چه رابطه‌ی ناسالم با خانواده، چه سیستم قضایی و اداری معیوب، فقط و فقط در خدمت آزار و آزارگر است. یاد بیتی از صائب میفتم:

اظهار عجز پیش ستم‌پیشه ابلهیست

اشک کباب موجب طغیان آتش است

تمرین را نیمه‌کاره رها می‌کنم و بر می‌گردم.